Chủ nhật, Ngày 16/05/2021
Tìm kiếm nhanh: 

Thống kê truy cập

Số lượt truy cập: 9.581.127
Tổng số Thành viên: 2.107
Số người đang xem:  27

Tọa đàm Giới thiệu sách Khái niệm văn hóa trong khoa học xã hội

Đăng ngày: 31/12/2020 10:52
Tọa đàm Giới thiệu sách Khái niệm văn hóa trong khoa học xã hội
“Cuốn sách này tất nhiên là dành cho các sinh viên, nhưng tất cả những ai quan tâm đến các vấn đề như đa văn hóa, văn hóa của người nhập cư, văn hóa doanh nghiệp… cũng cần đọc nó”.

TỌA ĐÀM GIỚI THIỆU SÁCH
KHÁI NIỆM VĂN HÓA TRONG KHOA HỌC XÃ HỘI

(La notion de culture dans les sciences sociales)

(Tác giả: Denys Cuche; Dịch giả: Lê Minh Tiến)

Nhà xuất bản Tri Thức phát hành tháng 1/2021

 

I - THÔNG TIN VỀ CHƯƠNG TRÌNH

Đơn vị tổ chức: Nhà xuất bản Tri Thức & Trung tâm Văn hóa Pháp

Diễn giả: Dịch giả Lê Minh Tiến

Thời gian: 18:00, thứ Hai, ngày 04/01/2021

Địa điểm: Thư viện, Trung tâm Văn hóa Pháp, 24 Tràng Tiền, Hà Nội

 

II - NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

  1. 1.      Nội dung cuốn sách

Kể từ khi xuất hiện từ “văn hóa” mang ý hiện đại vào thế kỷ 18, khái niệm này đã là đối tượng của nhiều cuộc tranh luận học thuật rất sống động. Quyển sách trình bày khái niệm văn hóa như nó được định nghĩa và được sử dụng trong các ngành khoa học xã hội một cách khá đầy đủ. Đặc biệt, tác giả đã thảo luận khái niệm này dưới góc nhìn nhân học và xã hội học một cách rất sâu sắc.

Có thể nói, quyển sách nhỏ này sẽ mang lại những hiểu biết căn bản nhất về khái niệm văn hóa, các trường phái nghiên cứu về văn hóa, đặc biệt là trường phái Nhân học văn hóa Bắc Mỹ, các lĩnh vực nghiên cứu văn hóa như văn hóa nhập cư, văn hóa doanh nghiệp, văn hóa bình dân…

Nội dung trong cuốn sách gồm có: Nguồn gốc xã hội của từ “văn hóa” và ý niệm “văn hóa”, Sự ra đời của khái niệm khoa học về văn hóa, Thắng lợi của khái niệm văn hóa, Nghiên cứu các mối quan hệ giữa các nền văn hóa và việc cách tân khái niệm văn hóa, Thứ bậc xã hội và thứ bậc văn hóa,  Văn hóa và căn tính, Mở rộng khái niệm văn hóa sang các lĩnh vực ứng dụng mới, Văn hóa doanh nghiệp và văn hóa nghề nghiệp,  Di dân quốc tế và biến chuyển văn hóa.

“Khái niệm văn hóa gắn liền với tư duy của các ngành khoa học xã hội. Bằng cách nào đó, các ngành khoa học cần nó để suy tư về tính thống nhất trong sự đa dạng xét về mặt sinh học của loài người. Có vẻ văn hóa mang lại câu trả lời thỏa đáng nhất cho câu hỏi về sự khác biệt giữa các dân tộc, câu trả lời “mang tính chủng tộc” ngày càng tỏ ra mất giá trị trước sự tiến triển về di truyền học nơi các nhóm người.

Xét về bản chất, con người là một hữu thể văn hóa. Quá trình dài tiến hóa thành người, được bắt đầu trên dưới 15 triệu năm, đã chuyển từ sự thích nghi di truyền với môi trường tự nhiên sang sự thích nghi văn hóa. Trong quá trình tiến hóa này, đã dẫn đến loài Người tinh khôn (Homo sapiens), loài người đầu tiên, diễn ra một sự thoái triển tuyệt vời về bản năng, dần dần “được thay thế” bằng văn hóa, tức là qua sự thích nghi có chủ ý và có kiểm soát của con người thể hiện sự thích nghi mang tính chức năng nhiều hơn là sự thích nghi mang tính di truyền, bởi vì sự thích nghi này linh hoạt hơn, chuyển giao dễ hơn và nhanh hơn. Văn hóa không chỉ cho phép con người thích nghi với môi trường mà còn làm cho môi trường thích nghi với con người, với những nhu cầu, những dự án của con người, nói cách khác, văn hóa làm cho việc biến đổi tự nhiên trở nên khả dĩ.

Nếu mọi “quần thể” người sở hữu cùng một khối di truyền, các quần thể này phân biệt với nhau qua những lựa chọn văn hóa, mỗi quần thể sáng tạo ra các giải pháp độc đáo cho những vấn đề mà họ đối diện. Tuy nhiên, những khác biệt ấy không phải là không thể thỏa hiệp với nhau, vì xét đến sự thống nhất về mặt di truyền của loài người, những khác biệt ấy thể hiện cách sử dụng các nguyên tắc văn hóa phổ quát có khả năng tiến hóa và kể cả biến đổi.

Vì thế, khái niệm văn hóa tỏ ra là một công cụ thích hợp để kết thúc lối giải thích mang tính tự nhiên đối với các hành vi của con người. Nơi con người, tự nhiên được giải thích hoàn toàn bằng văn hóa. Những khác biệt có vẻ ít nhiều được gắn với các đặc tính sinh học như, sự khác biệt về giới tính, tự nó không bao giờ được quan sát ở “tình trạng thô” (tự nhiên), bởi vì có thể nói văn hóa được nhìn thấy “cách tức thì” trong sự khác biệt đó. Sự phân công vai trò giới và trách nhiệm trong xã hội loài người chủ yếu xuất phát từ văn hóa, và vì thế nó thay đổi từ xã hội này sang xã hội khác.

Khái niệm văn hóa, được hiểu theo nghĩa rộng, hướng đến lối sống và tư tưởng, ngày nay đã được chấp nhận một cách rộng rãi, dù đôi khi cũng dẫn đến những mơ hồ nào đó. Nhưng đó không phải là vấn đề. Kể từ khi xuất hiện vào thế kỉ XVIII, ý niệm hiện đại về văn hóa đã không ngừng gây ra những tranh luận rất gay gắt. Dù cho có được định nghĩa rõ ràng như thế nào - và không thiếu các định nghĩa - những bất đồng vẫn luôn tồn tại trong cách hiểu về văn hóa cho thực tại này hay thực tại khác. Đó là việc sử dụng khái niệm văn hóa vào trong lĩnh vực biểu tượng, vào cái chạm đến ý nghĩa, tức là cái khó đồng thuận nhất.

Các ngành khoa học xã hội, mặc cho có sự lo ngại về tính tự trị nhận thức luận, không bao giờ hoàn toàn độc lập với các bối cảnh học thuật và ngôn ngữ học mà trong đó chúng tạo dựng những lược đồ lí thuyết và khái niệm của mình. Do đó, khảo cứu khái niệm văn hóa hàm chứa việc nghiên cứu tiến hóa lịch sử của nó, mà bản thân sự tiến hóa này cũng được gắn trực tiếp với nguồn gốc xã hội của ý niệm hiện đại về văn hóa.

Do vậy cuốn sách này, có mục tiêu trình bày khái niệm văn hóa như nó được định nghĩa và được sử dụng trong các ngành khoa học xã hội, không phải là suy tư về văn hóa theo cách hiểu hạn hẹp, tức văn hóa là cái mang tính hàn lâm, “có văn hóa” (cultivée) vốn [chỉ] đề cập các tác phẩm được gọi là văn hóa và các thực hành gắn liền với chúng. Vì thế, người đọc không nên mong đợi tìm thấy trong cuốn sách này việc trình bày những công trình xã hội học về sự sáng tạo nghệ thuật và việc hưởng thụ văn hóa có liên quan đến sân khấu, điện ảnh, việc đọc, việc lui tới các bảo tàng, v.v. vốn là một phần quan trọng của các nghiên cứu được gọi là xã hội học văn hóa (la sociologie de la culture).

Trong khuôn khổ cuốn sách này, không thể trình bày hết mọi cách dùng khái niệm văn hóa có thể có trong các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Ở đây, xã hội học và nhân học được ưu tiên, nhưng các lĩnh vực khác cùng dùng đến khái niệm văn hóa: tâm lí học và nhất là tâm lí học xã hội, phân tâm học, ngôn ngữ học, lịch sử, kinh tế, v.v. Ngoài các ngành khoa học xã hội, khái niệm này cũng được các nhà triết học sử dụng theo cách riêng biệt. Vì không thể nào bao hàm toàn bộ được, nên thật chính đáng khi chỉ tập trung vào một số hiểu biết nền tảng trong phân tích văn hóa”.

(Trích Dẫn nhập - Khái niệm văn hóa trong khoa học xã hội)

***

Cuốn sách này tất nhiên là dành cho các sinh viên, nhưng tất cả những ai quan tâm đến các vấn đề như đa văn hóa, văn hóa của người nhập cư, văn hóa doanh nghiệp… cũng cần đọc nó”. (CNDP).

Nội dung cuốn sách bàn về khái niệm văn hóa và mặc dù tựa đề quy chiếu vào các ngành khoa học xã hội, tác giả đã tập trung chủ yếu vào Dân tộc học, Nhân học và Xã hội học trong bối cảnh của bốn quốc gia là Pháp, Mỹ, Anh và Đức. Chính chiều kích mang tính so sánh ấy là một trong những điểm nổi bật nhất của cuốn sách này”. (Jean-Pierre Hassoun, Phòng nghiên cứu Nhân học đô thị - CNRS)

 

  1. 2.      Thông tin tác giả, dịch giả

Tác giả Denys Cuche là Giáo sư Xã hội học và Nhân học tại Trường Đại học Sorbonne (Phân khoa Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Paris-Descartes) và là nhà nghiên cứu tại Trung tâm Dân số và Phát triển (CEPED), UMR Paris-Descartes/INED/IRD. Lĩnh vực nghiên cứu của ông gồm di dân quốc tế, quan hệ liên tộc người và tiếp xúc văn hóa. Khách thể nghiên cứu là châu Mỹ Latin, Péru và Palestines.

Dịch giả Lê Minh Tiến hiện là giảng viên Xã hội học tại Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh. Ông từng tốt nghiệp hạng thủ khoa ngành Xã hội học khóa 1 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, tốt nghiệp Cao học chuyên sâu Xã hội học (Diplôme d'Études Approfondies) tại Đại học Công giáo Louvain (Université Catholique de Louvain) của Vương quốc Bỉ.

Ông đã dịch, biên soạn một số đầu sách như: Xã hội học Mỹ - Những nghiên cứu thực nghiệm điển hình (Nxb Trẻ, 2009); Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (đồng dịch giả, Nxb Tri Thức, 2009); Cẩm nang xây dựng dự án nghiên cứu trong Khoa học Xã hội (Nxb Tri Thức, 2013); Tư tưởng Max Weber (Nxb Hồng Đức, 2016); Phương pháp thống kê trong nghiên cứu xã hội (Nxb ĐHQG TP.HCM, 2016), Phương pháp luận dân dã (Nxb Tri Thức, 2018).

  1. 3.      Thông tin xuất bản

Tên sách: Khái niệm văn hóa trong khoa học xã hội

Khổ sách: 13x20,5

Số trang: 400

Loại bìa: Bìa mềm, tay gập

Giá sách: 125.000 VNĐ

 

| Chia sẻ |
THẢO LUẬN  
Chưa có thảo luận nào
Ý KIẾN CỦA BẠN  
  Hãy đăng nhập để thảo luận

Tin cùng loại cũ hơn